----
Penulisan Disusun Oleh : Mohd Ezli Mashut
----
Ada lebuh raya yang dibina sekadar untuk memendekkan perjalanan.
Ada pula lebuh raya yang akhirnya mengubah cara sebuah wilayah berkembang, membuka pintu pelaburan baharu, menghubungkan kampung dengan bandar, mempercepatkan pergerakan hasil pertanian dan industri, serta perlahan-lahan mengubah wajah ekonomi sesuatu kawasan.
Lebuhraya Pesisiran Pantai Barat atau West Coast Expressway (WCE) berpotensi menjadi lebuh raya dalam kategori kedua itu.
Apabila keseluruhan jajaran WCE beroperasi kelak, ia bukan sekadar sebuah rangkaian jalan raya sepanjang kira-kira 233 kilometer yang menghubungkan Banting di Selangor dengan Taiping di Perak.
Ia boleh menjadi satu daripada tulang belakang baharu pembangunan ekonomi di sepanjang pantai barat Semenanjung Malaysia, khususnya bagi kawasan yang selama ini berada di antara koridor metropolitan Lembah Klang dan bandar-bandar utama di Perak.
Setakat ini, lapan daripada 11 seksyen WCE telah beroperasi, membabitkan kira-kira 180 kilometer jajaran di Selangor dan Perak.
Di Selangor, Seksyen 1 menghubungkan Banting dengan South Klang Valley Expressway atau SKVE, Seksyen 2 menghubungkan SKVE dengan Shah Alam Expressway atau KESAS, manakala Seksyen 5 menghubungkan New North Klang Straits Bypass dengan Bandar Bukit Raja Utara dan Seksyen 6 meneruskan perjalanan dari Bandar Bukit Raja Utara ke Assam Jawa.
Di Perak pula, Seksyen 8 menghubungkan Hutan Melintang dengan Teluk Intan, Seksyen 9 dari Lekir ke Changkat Chermin, Seksyen 10 dari Changkat Chermin ke Beruas dan Seksyen 11 dari Beruas ke Taiping Selatan.
Kini, perhatian tertumpu kepada bahagian yang masih dalam pembinaan, khususnya Seksyen 3 yang menghubungkan KESAS dengan Laluan 2 Lebuhraya Persekutuan dan Seksyen 7 dari Assam Jawa ke Tanjong Karang. Seksyen 4 pula telah siap sepenuhnya tetapi akan dibuka bersama Seksyen 3.
Menurut Ketua Pegawai Eksekutif WCE Holdings Berhad, Lyndon Alfred Felix, keseluruhan jajaran WCE dijangka beroperasi sepenuhnya pada awal 2027.
Tarikh itu harus dilihat bukan sekadar sebagai tarikh pembukaan sebuah lebuh raya. Ia mungkin menjadi titik permulaan kepada fasa baharu pembangunan ekonomi pantai barat.
----
Lebuh Raya Yang Mengubah Peta Perjalanan
Selama beberapa dekad, pembangunan ekonomi di Malaysia banyak tertumpu kepada koridor tertentu yang mempunyai akses pengangkutan terbaik.
Apabila sesuatu kawasan mempunyai lebuh raya, pelabuhan, lapangan terbang, stesen kereta api atau rangkaian logistik yang baik, kos untuk membawa manusia, bahan mentah dan produk menjadi lebih rendah.
Masa perjalanan menjadi lebih pendek. Ketidakpastian logistik berkurangan. Pelabur mula melihat kawasan tersebut dengan perspektif yang berbeza.
Inilah apa yang boleh berlaku di sepanjang koridor WCE.
Kawasan seperti Banting, Kuala Selangor, Tanjong Karang, Sekinchan, Sabak Bernam, Hutan Melintang, Teluk Intan, Manjung, Beruas dan kawasan sekitarnya mempunyai potensi ekonomi yang jauh lebih besar daripada apa yang kelihatan pada peta hari ini.
Selama ini, sebahagian kawasan tersebut sering dilihat sebagai kawasan pertanian, perikanan, kampung tradisional atau bandar sederhana. Namun, lebuh raya mempunyai keupayaan untuk mengubah definisi ekonomi sesebuah kawasan.
Persoalannya bukan lagi sekadar, “Berapa cepat kita boleh sampai?”
Persoalan yang lebih besar ialah:
“Apa yang boleh kita bina apabila perjalanan menjadi lebih mudah?”
----
.jpeg)
Keselesaan Perjalanan Bukan Sekadar Keselesaan
Salah satu manfaat paling segera WCE ialah keselesaan pemanduan.
Lebuh raya yang direka dengan standard keselamatan dan geometri moden mampu mengurangkan tekanan pemanduan berbanding perjalanan melalui jalan persekutuan yang melalui banyak persimpangan, kawasan komersial, lampu isyarat dan penempatan.
Bagi pengguna biasa, ia bermaksud perjalanan yang lebih lancar.
Bagi pengusaha lori, ia bermaksud perjalanan yang lebih tersusun.
Bagi syarikat logistik, ia bermaksud masa penghantaran yang lebih boleh dijangka.
Bagi pelancong pula, ia bermaksud lebih banyak destinasi boleh dimasukkan dalam satu perjalanan.
Namun, kemudahan lebuh raya tidak bermakna pengguna boleh memandu tanpa menghiraukan keadaan persekitaran.
Kawasan selepas Tanjong Karang menuju ke Hutan Melintang, khususnya apabila jajaran lebuh raya bersambung dengan kawasan penempatan dan aktiviti ekonomi setempat, memerlukan perhatian khusus.
Lori muatan besar perlu dipandu secara berhemah. Pemandu perlu memahami bahawa mereka berkongsi jalan dengan pengguna lain yang mungkin tidak biasa dengan pergerakan kenderaan berat.
Keselamatan tidak boleh menjadi kos sampingan kepada pertumbuhan ekonomi.
Lebuh raya yang baik ialah lebuh raya yang bukan sahaja mempercepatkan perjalanan, tetapi memastikan manusia sampai ke destinasi dengan selamat.
----
WCE Dan Revolusi Logistik Pantai Barat
Kesan ekonomi terbesar WCE mungkin tidak dapat dilihat pada hari pertama pembukaannya.
Ia mungkin muncul lima, sepuluh atau dua puluh tahun kemudian.
Sebabnya mudah.
Pelaburan mengikuti akses.
Apabila akses bertambah baik, kawasan industri baharu boleh muncul. Gudang logistik boleh dibina. Pusat pengedaran boleh berkembang. Kilang pemprosesan makanan boleh didirikan lebih dekat dengan kawasan pengeluaran. Produk pertanian boleh dihantar ke pasaran dengan lebih pantas.
Bayangkan hasil padi dari kawasan Sekinchan.
Selama ini, nilai ekonomi tidak hanya bergantung kepada berapa banyak padi yang dihasilkan. Nilainya turut bergantung kepada bagaimana hasil tersebut diproses, disimpan, dibungkus, dipasarkan dan dihantar.
Dengan rangkaian jalan raya yang lebih baik, peluang untuk membangunkan agro-logistik moden menjadi lebih besar.
Gudang pintar, pusat pengumpulan hasil, pusat pembungkusan, cold chain, pusat pengedaran makanan dan hab e-dagang boleh berkembang di lokasi strategik.
Begitu juga dengan hasil laut.
Kawasan pesisir mempunyai sumber perikanan, tetapi nilai ekonomi terbesar bukan semata-mata berada di jeti. Nilai yang lebih tinggi boleh diwujudkan melalui pemprosesan, pembungkusan, penyejukan, penjenamaan dan eksport.
Di sinilah WCE boleh menjadi pemangkin.
----
Dari Jalan Raya Kepada Koridor Ekonomi
Kesilapan terbesar dalam melihat WCE ialah menganggapnya hanya sebagai projek pengangkutan.
Sebenarnya, lebuh raya boleh menjadi koridor ekonomi.
Kerajaan negeri dan pihak berkuasa tempatan perlu mula berfikir lebih jauh daripada sekadar menyediakan jalan masuk dan keluar.
Setiap persimpangan WCE boleh mempunyai strategi pembangunan tersendiri.
Satu kawasan mungkin sesuai untuk agro-logistik.
Satu lagi sesuai untuk industri makanan.
Kawasan lain boleh dibangunkan sebagai pusat pelancongan.
Ada yang sesuai untuk industri ringan, gudang, pusat pengedaran dan perusahaan kecil dan sederhana.
Dengan perancangan yang betul, pembangunan tidak semestinya perlu tertumpu di bandar besar.
Inilah peluang terbesar WCE: mendesentralisasikan pertumbuhan ekonomi.
Tidak semua pelaburan perlu pergi ke Kuala Lumpur, Petaling Jaya, Shah Alam atau Klang.
Sebahagiannya boleh bergerak ke kawasan baharu yang mempunyai tanah, tenaga kerja, sumber tempatan dan akses lebuh raya.
----
Sekinchan Dan Potensi Pelancongan Baharu
Dalam konteks pelancongan, WCE membuka satu lagi dimensi yang amat menarik.
Sekinchan, misalnya, mempunyai identiti yang unik.
Sawah padi, kampung, industri makanan, hasil laut, suasana desa dan kehidupan masyarakat tempatan merupakan aset pelancongan yang tidak boleh dibina dengan mudah di bandar besar.
Dengan akses yang semakin baik, Sekinchan boleh berkembang daripada destinasi lawatan singkat kepada hab agro-pelancongan dan gastronomi Pantai Barat.
Bayangkan satu ekosistem pelancongan yang menghubungkan sawah padi, pusat pemprosesan makanan, restoran makanan laut, perusahaan biskut dan makanan tradisional, homestay, aktiviti basikal, pengalaman menuai padi, lawatan kilang serta produk tempatan.
Pelancong tidak lagi datang hanya untuk bergambar di sawah.
Mereka datang untuk mengalami kehidupan desa.
Mereka tinggal lebih lama.
Mereka berbelanja lebih banyak.
Mereka membawa pulang produk tempatan.
Inilah ekonomi pelancongan yang sebenar.
----
Peluang Untuk PKS
Kesan paling penting WCE mungkin dirasai oleh perusahaan kecil dan sederhana.
PKS sering berdepan tiga masalah besar: pasaran, logistik dan kos.
Lebuh raya boleh membantu menyelesaikan sebahagian daripada masalah tersebut.
Sebuah pengusaha makanan di Sabak Bernam boleh menjual produknya ke Klang.
Pengusaha makanan dari Sekinchan boleh menghantar produk ke Kuala Lumpur.
Pengilang kecil di Teluk Intan boleh memperoleh pelanggan baharu di Selangor.
Pengusaha homestay boleh menerima pelancong dari Lembah Klang dengan lebih mudah.
Namun, akses jalan sahaja tidak mencukupi.
PKS perlu disokong dengan digitalisasi, pembiayaan, penjenamaan, latihan, automasi dan pemasaran digital.
Lebuh raya membuka pintu.
Tetapi masyarakat tempatan mesti mempunyai kunci untuk membuka pintu tersebut.
---------
WCE Dan Masa Depan Bandar Kecil
Dalam perancangan bandar moden, satu fenomena penting ialah transit-oriented development, tetapi konsep itu tidak semestinya terhad kepada kereta api.
Untuk WCE, Malaysia boleh memperkenalkan konsep yang lebih luas: Highway-Oriented Economic Development.
Maksudnya, pembangunan ekonomi dirancang secara strategik di sekitar akses lebuh raya tanpa membiarkan pembangunan berlaku secara berselerak.
Jika tidak dirancang, kawasan sekitar persimpangan mungkin berkembang secara tidak terkawal.
Jika dirancang dengan baik, ia boleh menjadi pusat pertumbuhan baharu.
Pihak berkuasa tempatan perlu menyediakan pelan induk yang mengenal pasti kawasan industri, komersial, perumahan, pertanian, pelancongan dan pemuliharaan alam sekitar.
Lebih penting lagi, pembangunan mesti menjaga identiti kawasan.
Jangan sampai sebuah kawasan pertanian berubah menjadi hutan konkrit hanya kerana lebuh raya telah dibina.
Kekuatan Pantai Barat ialah gabungan antara moden dan tradisional.
--------
WCE Sebagai Pemangkin Pelaburan
Apabila WCE beroperasi sepenuhnya, pertumbuhan trafik dan hasil kutipan tol berulang dijangka meningkat. Dari sudut korporat, peningkatan penggunaan lebuh raya memberikan asas yang lebih kukuh kepada kedudukan kewangan jangka panjang pengendali.
Tetapi dari perspektif ekonomi wilayah, nilai yang lebih besar berada di luar kutipan tol.
Nilai sebenarnya ialah 'economic multiplier'.
Satu perjalanan lori membawa barangan.
Barangan itu menghasilkan jualan.
Jualan mencipta keuntungan.
Keuntungan membantu membayar pekerja.
Pekerja berbelanja di kedai.
Kedai membeli daripada pembekal.
Pembekal mengambil pekerja.
Rantaian ekonomi itu terus bergerak.
Begitu juga dengan pelancong.
Pelancong membayar hotel.
Hotel membeli makanan.
Restoran membeli hasil pertanian dan laut.
Pengusaha tempatan memperoleh pendapatan.
Pendapatan tersebut kembali beredar dalam ekonomi setempat.
Inilah sebabnya lebuh raya perlu dilihat sebagai infrastruktur pencipta nilai, bukan sekadar infrastruktur pengangkutan.
-----
Cabaran Yang Tidak Boleh Diabaikan
Namun, WCE bukan tongkat sakti.
Lebuh raya tidak secara automatik menjadikan sesuatu kawasan makmur.
Jika perancangan lemah, kawasan sekitar persimpangan mungkin hanya menjadi tempat restoran dan stesen minyak tanpa membentuk ekonomi bernilai tinggi.
Jika pembangunan terlalu pantas, harga tanah boleh meningkat sehingga penduduk tempatan sendiri tidak mampu membeli atau menjalankan perniagaan.
Jika pengangkutan awam tidak ditambah baik, manfaat lebuh raya mungkin terlalu bergantung kepada kenderaan persendirian.
Jika alam sekitar tidak dijaga, pembangunan boleh menjejaskan kawasan pertanian, sungai, hutan dan ekosistem pesisir.
Maka, pembangunan WCE mesti berjalan bersama perancangan spatial, pengangkutan awam, alam sekitar dan ekonomi tempatan.
----
Membayangkan Pantai Barat Pada 2035
Cuba kita bayangkan Malaysia pada tahun 2035.
Seorang pelancong dari Kuala Lumpur memulakan perjalanan pagi.
Dia memasuki WCE dan bergerak ke arah pantai barat.
Beberapa jam kemudian, dia menikmati sarapan di Sekinchan, melihat sawah padi, membeli produk tempatan, bergerak ke kawasan pesisir, menikmati makanan laut dan bermalam di homestay.
Di tempat lain, sebuah lori membawa hasil pertanian dari kawasan sawah ke pusat pemprosesan.
Sebuah syarikat logistik menghantar produk makanan ke Lembah Klang.
Sebuah perusahaan kecil menerima tempahan melalui platform digital dan menghantar produk kepada pelanggan di beberapa negeri.
Sebuah pusat agro-teknologi pula menggunakan kecerdasan buatan untuk mengurus hasil tanaman dan ramalan pasaran.
Kesemuanya mempunyai satu persamaan:
Akses.
Dan WCE menyediakan salah satu lapisan akses tersebut.
---
Lebuh Raya Yang Menghubungkan Harapan
Pada akhirnya, sebuah lebuh raya tidak hanya terdiri daripada asfalt, jambatan, plaza tol dan persimpangan.
Di sebalik setiap kilometer terdapat manusia.
Ada petani yang mahu menjual hasil.
Ada nelayan yang mahu membawa hasil laut ke pasaran.
Ada anak muda yang mahu membuka perniagaan.
Ada keluarga yang mahu membangunkan homestay.
Ada pelabur yang mencari lokasi baharu.
Ada pelancong yang mahu mengenali Malaysia di luar kota besar.
Ada perusahaan kecil yang selama ini hanya menunggu peluang.
WCE boleh menjadi jalan yang menemukan mereka.
Apabila keseluruhan jajaran beroperasi pada awal 2027 seperti yang dijangkakan, kita harus melihatnya bukan sebagai garis hitam yang membelah peta Selangor dan Perak.
Kita harus melihatnya sebagai urat ekonomi baharu Pantai Barat.
Tetapi kejayaan sebenar WCE bukan apabila semua lorongnya dipenuhi kenderaan.
Kejayaan sebenar ialah apabila kawasan di sepanjang jajaran itu dipenuhi peluang.
Apabila anak muda tidak perlu meninggalkan kampung semata-mata untuk mencari masa depan.
Apabila petani memperoleh nilai lebih tinggi daripada hasil mereka.
Apabila PKS mampu menembusi pasaran nasional.
Apabila pelancong tinggal lebih lama.
Apabila pelaburan baharu muncul.
Apabila bandar-bandar kecil menjadi lebih hidup.
Dan apabila pembangunan ekonomi berlaku tanpa mengorbankan alam sekitar, budaya dan kehidupan masyarakat tempatan.
Lebuh raya mungkin bermula sebagai jalan.
Tetapi dengan perancangan yang bijaksana, ia boleh menjadi jalan menuju kemakmuran.
WCE mempunyai peluang untuk menjadi lebih daripada sebuah lebuh raya.
Ia boleh menjadi penghubung antara Selangor dan Perak, bandar dan desa, pengeluar dan pasaran, pelancong dan destinasi, pelaburan dan peluang — serta masa kini dengan masa depan.
Dan apabila kenderaan pertama melintasi keseluruhan jajaran itu pada masa hadapan, yang bergerak sebenarnya bukan sekadar kenderaan.
Yang bergerak ialah ekonomi.
Yang bergerak ialah peluang.
Yang bergerak ialah harapan.
Dan jika dirancang dengan betul, seluruh Pantai Barat juga akan bergerak bersama-sama menuju masa depan yang lebih makmur.
