----
Penulisan Disusun Oleh : Mohd Ezli Mashut
----
Apa yang sedang berlaku kepada Tentera Laut Amerika Syarikat di Timur Tengah sebenarnya bukan sekadar masalah “kapal kekurangan makanan atau bahan api”.
Ia jauh lebih besar: ia adalah ujian terhadap keupayaan sebuah kuasa maritim global untuk mengekalkan peperangan apabila rangkaian logistik hadapannya telah ditembusi dan dipaksa berundur ribuan batu.
Berdasarkan laporan The New York Times, sekitar 20 kapal dengan kira-kira 20,000 anggota memerlukan lebih 420,000 hidangan makanan dan sekitar 8 juta gelen bahan api setiap minggu.
Selepas kemudahan logistik utama Tentera Laut AS di Bahrain mengalami kerosakan akibat serangan Iran, Diego Garcia menjadi salah satu pusat sokongan penting, kira-kira 2,200 batu dari kawasan operasi; Singapura pula lebih jauh, sekitar 3,700 batu.
Perkembangan terkini juga menunjukkan betapa seriusnya tekanan ini: USS Abraham Lincoln dilaporkan menjalani penugasan yang luar biasa panjang, termasuk tempoh berbulan-bulan tanpa persinggahan pelabuhan untuk rehat kru.
-----
PERANG YANG SEBENARNYA DIMENANGKAN OLEH LOGISTIK
Bayangkan sebuah kapal pengangkut pesawat Amerika berada jauh di Laut Arab. Di atas kapal itu terdapat ribuan manusia.
Pesawat perlu terbang. Enjin perlu beroperasi. Radar perlu hidup. Sistem pertahanan udara perlu berjaga.
Peluru berpandu perlu tersedia.Krew perlu makan.Air tawar perlu mencukupi.
Alat ganti perlu berada dalam stor.Dan semua itu berlaku setiap hari.
Kapal perang moden mungkin kelihatan seperti sebuah bandar terapung yang kebal, tetapi hakikatnya ia tetap sebuah sistem yang mempunyai keperluan fizikal.
Ia membakar bahan api. Ia menggunakan makanan. Ia mengalami kerosakan mekanikal. Ia memerlukan alat ganti. Dan manusianya memerlukan rehat.
Inilah sebabnya angka 8 juta gelen bahan api seminggu sangat penting.
Angka itu menggambarkan bahawa peperangan moden bukan hanya tentang berapa banyak peluru berpandu yang dimiliki sesebuah negara.
Ia juga tentang berapa lama negara itu mampu memastikan peluru berpandu tersebut berada di tempat yang betul, dengan kapal yang masih berfungsi dan kru yang masih mampu berperang.
Dan di sinilah Iran nampaknya berjaya mencipta satu masalah strategik yang jauh lebih besar daripada kerosakan fizikal terhadap sebuah pangkalan.
---
1. Bahrain: Apabila sebuah pangkalan jatuh, rangkaian turut runtuh
Bahrain mempunyai kepentingan strategik yang luar biasa kepada Amerika Syarikat.
Ia bukan sekadar lokasi pelabuhan.
Ia merupakan sebahagian daripada ekosistem operasi Armada Kelima AS.
Apabila kemudahan logistik di Bahrain rosak, masalahnya bukan:
> “Di mana kapal hendak mengisi minyak?”
Soalannya menjadi:
> “Bagaimana seluruh rantaian bekalan akan disusun semula apabila hab hadapan tidak lagi selamat?”
Laporan menunjukkan serangan Iran pada hari pertama konflik merosakkan banyak kemudahan tersebut dan memaksa Amerika mencari alternatif.
Di sinilah satu prinsip peperangan klasik kembali menjadi sangat relevan:
Tentera boleh berada di hadapan, tetapi peperangan ditentukan oleh apa yang boleh dihantar ke hadapan.
---
2. Diego Garcia menjadi “pelabuhan yang terlalu jauh”
Kemudian muncul Diego Garcia.
Pulau kecil di Lautan Hindi ini tiba-tiba memperoleh kepentingan strategik yang jauh lebih besar.
Jaraknya kira-kira 2,200 batu dari kawasan operasi di Teluk Oman.
Dalam keadaan biasa, jarak sebegitu mungkin sekadar masalah masa.
Dalam peperangan, ia menjadi masalah operasi.
Setiap perjalanan kapal bekalan bermaksud:
masa + bahan api + risiko + penyelenggaraan + perlindungan.
Kapal bekalan perlu bergerak dari pangkalan yang jauh, membawa bekalan, kemudian mencari kapal perang yang sedang beroperasi.
Lebih menarik lagi, laporan NYT menyatakan bahawa pengisian semula bekalan di laut perlu dilakukan setiap lima atau enam hari, dan operasi itu sendiri mempunyai risiko kerana dua kapal perlu bergerak bersama pada kelajuan dan haluan yang tepat.
Ini menghasilkan satu paradoks.
Untuk memastikan kapal perang terus beroperasi, kapal bekalan terpaksa memasuki kawasan yang juga berbahaya.
Dan kapal bekalan bukan sekadar kapal kargo biasa.
Ia merupakan sasaran strategik.
---
3. Senjata paling berbahaya mungkin bukan peluru berpandu
Inilah bahagian yang sering terlepas daripada perhatian.
Jika seseorang mahu melemahkan armada Amerika, mereka tidak semestinya perlu menenggelamkan kapal pengangkut pesawat.
Mereka boleh cuba menyerang:
pangkalan logistik;
kapal bekalan;
gudang;
kemudahan pembaikan;
lapangan terbang;
rangkaian komunikasi;
pelabuhan;
sistem pengangkutan;
dan laluan perdagangan.
Ini dikenali secara umum sebagai perang terhadap sistem sokongan.
Sebuah kapal pengangkut pesawat yang bernilai berpuluh bilion dolar mungkin masih terapung.
Tetapi jika ia tidak memperoleh bahan api, makanan, alat ganti dan penyelenggaraan yang diperlukan, keupayaan tempurnya akhirnya akan merosot.
Dengan kata lain:
> Tidak perlu menenggelamkan pedang jika anda boleh memutuskan tangan yang menghulurkannya.
Itulah kemungkinan kepentingan strategik serangan terhadap Bahrain.
---
4. Masalah kedua: jarak mengubah matematik peperangan
Bayangkan kapal bekalan perlu menempuh ribuan batu untuk mendapatkan bekalan.
Setiap perjalanan mengambil masa.
Semasa kapal bekalan bergerak jauh, ia tidak berada di kawasan operasi.
Ini bermaksud bilangan kapal bekalan efektif yang tersedia kepada armada hadapan boleh berkurangan walaupun jumlah kapal bekalan Amerika tidak berubah.
Inilah apa yang ahli strategi panggil sebagai masalah operational reach.
Armada boleh mempunyai kapal perang yang hebat.
Tetapi semakin jauh pusat sokongan daripada kawasan operasi, semakin besar kos untuk mengekalkan kehadiran tersebut.
Dan kos bukan sekadar wang.
Ia termasuk:
masa.
jarak.
risiko.
keletihan.
penyelenggaraan.
ketersediaan kapal.
---
5. Singapura: pilihan kedua yang mempunyai masalahnya sendiri
Jika Diego Garcia terlalu jauh atau kapasiti sokongannya tidak mencukupi, terdapat pilihan lain: Singapura.
Tetapi jaraknya dilaporkan sekitar 3,700 batu dari kawasan operasi tertentu, dan perjalanan itu membawa kapal melalui Selat Melaka.
Ini menghasilkan satu lagi persoalan strategik.
Selat Melaka merupakan salah satu laluan perdagangan maritim paling sibuk di dunia.
Maka kapal bekalan Amerika yang bergerak melalui laluan tersebut bukan bergerak melalui “lebuh raya tentera”.
Ia bergerak dalam persekitaran maritim yang kompleks, sibuk dan penuh trafik komersial.
Ini menunjukkan bagaimana konflik Timur Tengah boleh menghasilkan kesan geografi yang pelik:
Perang di Iran akhirnya boleh meningkatkan kepentingan strategik Malaysia, Singapura, Lautan Hindi dan Asia Tenggara.
Malah, sebelum ini kapal-kapal AS yang berpangkalan di Bahrain telah pun menggunakan Singapura untuk persinggahan logistik dan penyelenggaraan.
---
6. Kesan paling besar mungkin kepada manusia
Kapal boleh dibaiki.
Pesawat boleh diganti.
Peluru berpandu boleh dihasilkan.
Tetapi manusia mempunyai had.
USS Abraham Lincoln menjadi contoh paling dramatik.
Kapal itu dilaporkan menjalani penugasan selama kira-kira 286 hari, termasuk sekitar 264 hari berturut-turut di laut ketika perang dengan Iran.
Itulah angka yang sepatutnya membuat perancang ketenteraan berhenti seketika.
Sebuah kapal boleh direka untuk beroperasi lama.
Tetapi persoalan sebenarnya ialah:
Bolehkah manusia yang mengendalikan kapal itu mengekalkan prestasi optimum selama berbulan-bulan?
Tidur terganggu.
Tekanan meningkat.
Hubungan keluarga terjejas.
Kesilapan manusia menjadi lebih berkemungkinan.
Moral merosot.
Dan apabila moral jatuh, keupayaan tempur turut terjejas.
Laporan terkini mengenai Lincoln menunjukkan bahawa tempoh penugasan yang sangat panjang telah mencetuskan kebimbangan mengenai keadaan kru, bekalan asas dan kesihatan mental.
---
7. Kejutan strategik: kapal pengangkut pesawat sendiri bukan lagi pusat masalah
Selama beberapa dekad, perhatian dunia tertumpu kepada kapal pengangkut pesawat.
Berapa banyak pesawat?
Berapa banyak peluru berpandu?
Berapa banyak kapal pengiring?
Berapa jauh pesawat boleh menyerang?
Tetapi konflik ini menunjukkan satu perkara yang lebih asas:
Carrier Strike Group hanyalah hujung tombak.
Di belakangnya terdapat seluruh ekosistem.
Kapal tangki.
Kapal bekalan.
Depot.
Pelabuhan.
Pangkalan udara.
Kenderaan.
Gudang.
Penyelenggaraan.
Rangkaian komunikasi.
Personel.
Dan akhirnya, manusia.
Jika ekosistem itu terganggu, kelebihan kapal pengangkut pesawat menjadi semakin mahal untuk dikekalkan.
---
8. Iran tidak perlu mengalahkan Tentera Laut AS secara konvensional
Ini mungkin bahagian paling menarik daripada analisis strategik.
Iran tidak mempunyai keupayaan untuk meniru Tentera Laut AS secara satu lawan satu.
Ia tidak perlu.
Jika Amerika mempunyai kapal pengangkut pesawat bernilai tinggi, Iran tidak semestinya perlu membina kapal pengangkut pesawat yang sama besar.
Jika Amerika mempunyai armada kapal permukaan yang besar, Iran tidak perlu menandinginya secara simetri.
Sebaliknya, Iran boleh cuba menggunakan apa yang dikenali sebagai pendekatan asimetri:
> memaksa lawan menggunakan sumber yang sangat mahal untuk menyelesaikan masalah yang relatif murah untuk dicipta.
Serangan terhadap pangkalan.
Ancaman peluru berpandu.
Drone.
Ancaman terhadap pelabuhan.
Gangguan laluan perdagangan.
Tekanan terhadap Selat Hormuz.
Semuanya boleh menghasilkan kesan yang jauh lebih besar daripada nilai senjata yang digunakan.
---
9. Hormuz menambah satu lagi lapisan bahaya
Selat Hormuz ialah titik strategik yang amat sensitif.
Reuters melaporkan bahawa trafik kapal komoditi melalui selat itu telah jatuh jauh di bawah purata 10 hari dalam keadaan konflik, manakala trafik di Bab el-Mandeb juga menurun.
Ini penting kerana logistik tentera dan logistik ekonomi global saling berkait.
Apabila kapal komersial berkurangan:
kos meningkat.
Insurans meningkat.
laluan berubah.
masa penghantaran meningkat.
dan kapasiti maritim menjadi lebih terhad.
Dalam perang yang berpanjangan, tentera bukan sahaja bersaing mendapatkan kapal.
Ia bersaing dengan ekonomi dunia untuk mendapatkan:
pelabuhan, bahan api, kapal, kru, alat ganti dan ruang maritim.
---
10. Masalah yang lebih besar: Amerika terpaksa memilih
Inilah kejutan strategik sebenar.
Amerika Syarikat ialah kuasa maritim global.
Ia mempunyai kepentingan di:
Atlantik.
Pasifik.
Eropah.
Timur Tengah.
Lautan Hindi.
Dan Asia-Pasifik.
Jika semakin banyak kapal dan aset sokongan terikat di Timur Tengah untuk tempoh yang panjang, persoalannya ialah:
> Apakah yang berlaku kepada kawasan lain?
Laporan terkini menunjukkan sekitar 50,000 anggota AS dan hampir 20 kapal perang berada di rantau tersebut, sementara penugasan dilanjutkan ke 2027.
Ini mewujudkan apa yang boleh dipanggil strategic opportunity cost.
Setiap kapal yang berada di Timur Tengah tidak berada di Pasifik.
Setiap kapal sokongan yang digunakan untuk Timur Tengah tidak tersedia di tempat lain.
Setiap jam penyelenggaraan yang digunakan untuk memulihkan kapal daripada penugasan panjang ialah jam yang tidak digunakan untuk persediaan misi berikutnya.
---
11. Dan di sinilah China memasuki persamaan
Walaupun konflik ini berlaku beribu-ribu kilometer dari China, Beijing mempunyai sebab untuk memerhatikannya dengan sangat teliti.
Bukan kerana China semestinya mahu Amerika kalah.
Tetapi kerana konflik ini memberikan satu kajian dunia sebenar mengenai persoalan:
Sejauh mana sebuah kuasa maritim boleh mengekalkan operasi berintensiti tinggi apabila rangkaian logistiknya diserang?
Ini merupakan pelajaran yang sangat bernilai untuk mana-mana perancang tentera.
Dalam konflik masa depan, pihak yang berjaya bukan semestinya mempunyai kapal paling besar.
Mungkin pihak yang menang ialah pihak yang mempunyai rangkaian logistik paling tahan lasak.
---
12. Paradoks Amerika: semakin kuat kapal, semakin besar keperluan sokongan
Ini paradoks peperangan moden.
Kapal perang menjadi semakin canggih.
Radar menjadi semakin hebat.
Pesawat semakin mahal.
Peluru berpandu semakin kompleks.
Sistem pertahanan semakin berlapis.
Tetapi semua teknologi itu meningkatkan keperluan penyelenggaraan.
Sebuah kapal perang moden bukan sekadar “kapal”.
Ia adalah:
pusat komputer terapung + pangkalan udara + sistem pertahanan + pusat komunikasi + platform senjata.
Dan semua itu memerlukan bekalan.
Maka apabila logistik terganggu, teknologi yang paling canggih sekalipun boleh berubah menjadi beban.
---
KESIMPULAN: PERANG YANG TIDAK KELIHATAN DI PETA
Apa yang berlaku kepada Tentera Laut AS di Timur Tengah memberi satu pelajaran strategik yang sangat besar.
Perang moden tidak hanya berlaku di medan tempur.
Ia berlaku di pelabuhan.
Di gudang.
Di kapal bekalan.
Di laluan perdagangan.
Di pangkalan udara.
Di pusat penyelenggaraan.
Dan bahkan di dalam ruang tidur anak kapal.
Iran mungkin tidak perlu menenggelamkan 20 kapal Amerika untuk memberikan tekanan besar.
Jika ia mampu meningkatkan kos untuk memastikan 20 kapal itu terus beroperasi, kesannya sudah strategik.
Dan inilah sebab angka seperti 20 kapal, 20,000 anggota, 420,000 hidangan dan 8 juta gelen bahan api seminggu sebenarnya lebih penting daripada yang kelihatan.
Angka itu menceritakan sebuah kisah.
Sebuah armada mungkin kelihatan tidak terkalahkan dari jauh.
Tetapi di belakang setiap kapal perang terdapat rangkaian panjang yang mesti terus hidup.
Bahrain merupakan salah satu simpul penting rangkaian itu.
Apabila simpul tersebut rosak, Amerika tidak kehilangan armada.
Tetapi armada itu terpaksa bernafas melalui saluran yang jauh lebih panjang.
Diego Garcia menjadi paru-paru baharu.
Singapura menjadi salah satu titik sokongan alternatif.
Kapal bekalan menjadi urat nadi.
Dan setiap perjalanan ribuan batu menambah masa, risiko dan tekanan.
Itulah sebabnya peperangan ini memberikan satu mesej yang sangat jelas kepada semua kuasa ketenteraan dunia:
> Jangan hanya tanya berapa banyak kapal yang anda miliki. Tanya berapa lama anda mampu memberi makan, mengisi minyak, membaiki dan menggilirkan kru kapal-kapal tersebut ketika musuh sedang memburu sistem sokongan anda.
Kerana pada akhirnya, kapal perang tidak berhenti berperang apabila peluru habis sahaja.
Kadang-kadang ia berhenti berperang apabila rantai yang membekalkannya menjadi terlalu panjang.
Dan dalam peperangan moden, rantai logistik itu sendiri boleh menjadi medan perang.
